Waanzin

Waanzin. Zelfst. naamw. (m.) Betekenis: 1) gekte 2) grote onzin. Een meervoud gebruiken we eigenlijk niet. Misschien omdat niemand ooit heeft voorzien dat je zoveel voorbeelden van waanzin tegelijk nodig zou hebben. Na Prinsjesdag en de Algemene Politieke Beschouwingen kwam ik in ieder geval woorden tekort. Want hoe noem je beleid dat ondernemers op kosten jaagt, bedrijven de grens over duwt en vervolgens verbaasd constateert dat onze economie onder druk staat?

Waanzin dus.

Terwijl ondernemers worstelen met torenhoge kosten, regeldruk en onzekerheid, mensen steeds meer moeite hebben om de energierekening of boodschappen te betalen, kent Den Haag vooral drie antwoorden: meer uitgeven, meer belasten en meer regels.

Kijk naar de transportsector. Hoge dieselprijzen, sinds 1 juli een kilometerheffing, regels die het werk voor de chauffeur onmogelijk maken en een infrastructuur die piept en kraakt. Bruggen dicht, wegen afgesloten en vrachtwagens die tientallen kilometers moeten omrijden. De ondernemer betaalt de brandstof, de chauffeur, de kilometers én de heffing. De rekening voor jarenlang achterstallig onderhoud? Die komt óók bij hem terecht.

Ook in andere delen van onze sector kennen we dit fenomeen. Europese regels zijn kennelijk niet streng genoeg, dus Nederland zet er graag nog een kop bovenop. Of we interpreteren Europese regels zó streng dat Nederlandse ondernemers zichzelf uit de markt prijzen. Vervolgens kijken we verbaasd wanneer productie, handel of bedrijvigheid de grens overgaat.

Het is zeker niet alleen Den Haag dat onze sector parten speelt. De NVWA is steeds vaker de bottleneck. Bij hitte ’s nachts keuren voor slacht of export? Dat kan alleen wanneer medewerkers dat vrijwillig willen doen. Op sommige afdelingen loopt het ziekteverzuim op tot tussen de 20 en 30 procent. Ondernemers zijn verplicht afhankelijk van keuring en toezicht, maar kunnen niet rekenen op de inzet die daarvoor nodig is. Ondertussen loopt de rekening gewoon door. Wie toezicht verplicht stelt, moet er ook voor zorgen dat capaciteit beschikbaar is.

Dit is geen ondernemersklimaat.
Dit is geen investeringsklimaat.
Dit is het langzaam wegjagen van economische activiteit.

En dus wordt de grensstreek steeds breder. Vroeger reden mensen vlak over de grens om goedkoper te tanken en boodschappen te doen. Inmiddels kun je je afvragen of de economische Duitse grens niet ergens halverwege Nederland ligt.

Het klinkt misschien grappig. Dat is het niet. Want vandaag rijden consumenten de grens over. Morgen verplaatsen ondernemers hun activiteiten. En overmorgen ontdekken we dat ook productie, verwerking, handel én werkgelegenheid zijn verdwenen.

Nog zo’n bijzonder verschijnsel. Niet alles overkomt ons. Sommige problemen organiseren we zelf. Er worden steeds meer vogels met het westnijlvirus aangetroffen. Ook paarden en mensen raken besmet. Linke soep. Klimaatverandering is al snel de verklaring, waarmee beleidskeuzes buiten beeld blijven. Keuze voor vernatting en het aanleggen van moerassen betekenen óók meer leefgebied voor muggen. En juist muggen verspreiden het virus. Minder bestrijding betekent meer ongedierte. Ratten, belangrijke verspreiders van de ziekte van Weil, tieren welig. Beleid is een keuze.

En dan de voedselzekerheid. Daar is-ie weer. Onderzoekers waarschuwen dat ons logistieke systeem zo efficiënt is geworden dat er nauwelijks buffers zijn voor een ernstige crisis of oorlog. Consumenten zouden niet voor drie, maar voor acht dagen eten in huis moeten hebben. Ook wordt gesproken over grotere voorraden bij supermarkten en leveranciers. Als de overheid zich daarmee gaat bemoeien, weten we waar dat toe leidt.

Laten we wel zijn, voedselzekerheid begint niet in het magazijn van de supermarkt. Voedselzekerheid begint op het boerenerf. Den Haag waarschuwt voor oorlog, sabotage en crises, maar voert tegelijkertijd beleid dat onze voedselproductie bij het grofvuil zet. Eerst de boeren en ondernemers wegjagen. Daarna burgers vertellen dat ze acht dagen eten moeten hamsteren.

Waanzin? Een zelfstandig naamwoord.

Maar helaas steeds vaker ook Nederlands beleid.