Hier discussie, daar honger

Als landbouwhuisdierenarts draag je niet alleen bij aan het verbeteren van diergezondheid. Je hebt ook een rol in voedselveiligheid en voedselzekerheid. Of je nu een lebmaag opereert in de stal of een plan van aanpak voor het verbeteren van de uiergezondheid bespreekt aan de keukentafel. Je bent je er misschien niet bij elke klus evenveel van bewust. Als je midden in de nacht probeert een ‘slag in de dracht’ terug te draaien, bijvoorbeeld. Maar alles wat je doet, doe je uiteindelijk met als doel dat een dier op een verantwoorde wijze bij kan dragen aan de productie van voedsel. Én dat de veehouder zijn bedrijf op het gebied van diergezondheid zo optimaal mogelijk kan laten draaien.

Als je als dierenarts een rol mag spelen in de export van fokdieren naar derde landen, dan wordt voedselzekerheid een concreter begrip. Daar waar je in Nederland steeds vaker uit moet leggen dat het niet vanzelfsprekend is dat de schappen ook gevuld zijn als je de supermarkt binnenloopt, zijn er ook gebieden in de wereld waar elke dag wordt gevoeld hoe essentieel een goed georganiseerde, en vooral ook korte, landbouwketen is. Dat voel je zodra die er niet meer is.

Onlangs mocht ik op gesprek bij de Agricultural Consultant van de ambassade van Soedan in Den Haag. Uit eerste hand hoorde ik de realiteit. Krantenkoppen kunnen niet overbrengen hoe vernietigend de gevolgen van een oorlog zijn. Dat het aantasten van de voedselzekerheid van een land een oorlogsstrategie is. Dat er op grote schaal opzettelijk vee gedood wordt om mensen hun primaire levensbehoefte te ontnemen. Alles wat een landbouwketen draaiende houdt, wordt verwoest. Elke burger voelt dat. Elke dag.

Tja, en dan mag jij uitleggen dat de Nederlandse overheid exporten van levende dieren naar derde landen wil ‘ontmoedigen’. Omdat lange transporten van levende dieren onder kritiek staan van het grote publiek. Ga je dat uitleggen? Aan een land waar de eigen veestapel is weggevaagd? Welnee. Je legt de huidige werkwijze van certificering uit, dat wel. De politieke grillen van zogenaamde moraalridders die geen idee hebben waar ze over besluiten, zal ze in Soedan sowieso een worst zijn. Het gaat in Soedan over leven en overleven. Er ligt hier duidelijk een handschoen die moet worden opgepakt. En dierenartsen houden nou eenmaal van handschoenen.

Eenmaal buiten, waar je je OV-fiets weer van het slot probeert te krijgen, heb je stof tot nadenken. Waar je eerder bij het bloedtappen of vaccineren van fokvaarzen vooral mooie jonge dieren zag. En meteen terug moest denken aan al die rundveebeoordelingsavonden op de faculteit. Waar je onder het genot van (vaak meerdere) biertjes met studiegenoten probeerde te onderbouwen welke koe de mooiste was. Zie je nu wat deze dieren betekenen als ze op plaats van bestemming zijn. Deze dieren maken meer impact dan een jaarlijkse donatie aan een goed doel rond kerst.

En terwijl je door de stad fietst, maak je in je hoofd een lijst. Wie moet hier aan tafel? Wie kan bijdragen? Want voedselzekerheid is geen soloactie. Het is een keten. Van genetica tot transport. Van dierenarts tot handelaar. Van boer tot overheid. Alle moraalridders ten spijt. Als rijk en welvarend land voel ik de morele druk om deze mensen te helpen.
En dan denk je aan vanavond. Wat zal ik eten? Wetend dat de schappen vol liggen. Nog wel.